Doradztwo podatkowe Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych nr 2/2019

Doradztwo podatkowe Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych nr 2/2019





ARTYKUŁY I STUDIA
 

 
Składanie zeznań podatkowych przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych w 2019 r.
4
Błażej Materna

 
Raportowanie schematów podatkowych
7
Anna Derdak

 
Projektowane zmiany w zakresie likwidacji obowiązku składania przez podatników podatku od towarów i usług niektórych deklaracji i informacji
10
Maciej Jendraszczyk

 
Zasady zwolnienia infrastruktury kolejowej z podatku od nieruchomości (cz. 2)
13
Krystian Lewecki

 
Zmiany w zakresie zasad opodatkowania umów leasingu obowiązujące od dnia 1 stycznia 2019 r.
15
Katarzyna Wawrzonkiewicz

 
Odszkodowania za nielegalne użytkowanie oprogramowania na gruncie podatku od towarów i usług
18
Małgorzata Słomka

 
 Zmiana zasad kalkulacji współczynnika uprawniającego do odliczenia VAT w kontekście wyroku TSUE w sprawie Morgan Stanley
19
Martyna Betiuk

 
Zmiany w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług wynikające z ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej
21

Sebastian Kopacz

 

ANALIZY I OPINIE
 
 
Luka w koncepcji obowiązkowej podzielonej płatności
25

prof. dr hab. Witold Modzelewski

 
Bezwzględny charakter obowiązku zgłoszenia czynności w celu skorzystania ze zwolnienia podmiotowego dla „grupy zerowej” w podatku od spadków i darowizn
26

Mariusz Kuśmierczyk

 
Przedwczesna faktura zaliczkowa 30

Kacper Wolak

 
Wniesienie do spółki kapitałowej wkładu niepieniężnego w postaci praw majątkowych – podstawowa problematyka
32
Alan Lipnicki

 
Ubytki i niedobory wyrobów akcyzowych – niektóre kwestie opodatkowania
34
dr Joanna Kiszka

 

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE
 
 
Brexit – konsekwencje dla emerytur, rent i innych świadczeń z zabezpieczenia społecznego
40
   
Brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o dzieło
41
Malwina Sik

 
Pracownicze plany kapitałowe – nowe obowiązki pracodawcy jako płatnika składek
45
Krystian Lewecki

 
Orzekanie o kosztach procesu przy cofnięciu odwołań w sprawach podlegania ubezpieczeniom społecznym w przypadku występowania wielu decyzji dotyczących zainteresowanych pracowników odwołującego
48
Mariusz Kuśmierczyk

 

DZIAŁ PUBLICYSTYCZNY
 
 
Polityka i pieniądze – duet z przyszłością
51
dr Dariusz Grabowski

 
„Odwrotne obciążenie” zwiększyło wyłudzenia zwrotów VAT
52
prof. dr hab. Witold Modzelewski

 

PODATKI DLA KSIĘGOWYCH
 
 
Podatki w praktyce. Przyporządkowanie zakupów do działalności opodatkowanej lub zwolnionej – rachunek proporcji (cz. 1)
54
Agata Strocka

 

JUDYKATURA I INTERPRETACJE
 
 
Orzecznictwo TSUE – wyrok z dnia 14 lutego 2019 r. w sprawie C-562/17 Nestrade SA v. Agencia Estatal de la Administración Tributaria (AEAT) i Tribunal Económico-Administrativo Central (TEAC)

56
LEGISLACJA PODATKOWA  
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

62






Poniżej prezentujemy  dwa z przekrojowych artykułów zamieszczonych w numerze 2/2019:



Raportowanie schematów podatkowych
Mandatory Disclosure Rules


Anna Derdak

Radca prawny WA-7005, doradca podatkowy 10983, doktorant Uniwersytetu Warszawskiego




Rozdział 11a Ordynacji podatkowej1 wprowadza nowe obowiązki nie tylko dla podmiotów doradzających czy wspomagających, ale także bezpośrednio stosujących określone rozwiązania, zwane uzgodnieniami. Te uzgodnienia po spełnieniu warunków zawartych w niniejszych przepisach, a więc zrealizowaniu definicji schematu podatkowego (w tym schematu podatkowego standaryzowanego lub schematu podatkowego transgranicznego), podlegają zgłoszeniu do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.

New Chapter 11a of Tax Ordinance introduces the new obligations applicable both to advisers and facilitators, but also to entities directly using certain tax solutions, so-called arrangements. Having met the conditions included in the said provisions, i.e. fulfilment of the definition of a tax scheme (inclusive of marketable tax scheme or cross-border tax scheme) these arrangements are subject to reporting to the Head of the National Fiscal Administration.

I. Ramy prawne
Z dniem 1 stycznia 2019 r. weszła w życie nowelizacja2 Ordynacji podatkowej dotycząca raportowania stosowanych schematów podatkowych do organów podatkowych. Ustawodawca dokonał częściowej transpozycji dyrektywy 2018/8223.

II. Cel regulacji
Wprowadzenie obowiązku raportowania schematów podatkowych ma na celu realizację planu uszczelniania systemu podatkowego w zakresie potencjalnie agresywnego planowania podatkowego. W uzasadnieniu projektu nowelizacji podkreślono, że informacje o działaniach podatników w tym obszarze są niezbędne dla organów podatkowych w celu identyfikowania zagrożeń oraz podjęcia stosownych działań4.
Podkreślić należy jednakże, że objęcie obowiązkiem zaraportowania przyjętego przez podatnika rozwiązania – schematu podatkowego – nie oznacza, że jest ono rozwiązaniem nielegalnym czy niepożądanym. W objaśnieniach Minister Finansów podkreślił, że: „Uznanie uzgodnienia5 za schemat podatkowy […] nie jest jednoznaczne z objęciem tego uzgodnienia zakresem zastosowania klauzuli ogólnej przeciwko unikaniu opodatkowania, szczególnych regulacji przeciwdziałających unikaniu opodatkowania lub też innych właściwych regulacji”6.
Zgodnie z intencją ustawodawcy omawiane przepisy mają szerszy zakres niż przepisy dotyczące zapobiegania unikaniu opodatkowania, a mianowicie efektem ich zastosowania ma być uzyskanie informacji do analizy funkcjonowania będących w mocy preferencji czy ulg, które przewiduje prawo podatkowe.

III. Zakres przekazywanych informacji
Obowiązek raportowania dotyczy:
1) schematu podatkowego – spełniającego określone przesłanki uzgodnienia, a więc czynności lub zespołu powiązanych ze sobą czynności, w tym czynności planowanej lub zespołu czynności planowanych, których co najmniej jedna strona jest podatnikiem, lub które mają lub mogą mieć wpływ na powstanie lub niepowstanie obowiązku podatkowego;
2) standaryzowanego schematu podatkowego – uzgodnienia możliwego do wdrożenia lub udostępnienia u więcej niż jednego korzystającego bez konieczności zmiany jego istotnych założeń;
3) schematu podatkowego transgranicznego – uzgodnienia o charakterze transgranicznym, które spełnia określone przesłanki.

Ordynacja podatkowa przewiduje szereg przesłanek, których spełnienie warunkuje uznanie danego uzgodnienia za podlegający raportowaniu schemat podatkowy. Przesłanki są podzielone na grupy: ogólne cechy rozpoznawcze, szczególne cechy rozpoznawcze oraz inne szczególne cechy rozpoznawcze. Bierze się też pod uwagę kryterium głównej korzyści. Aby uznać dane uzgodnienie za schemat podatkowy, następujące przesłanki powinny być spełnione:
1) kryterium głównej korzyści i ogólna cecha rozpoznawcza lub
2) szczególna cecha rozpoznawcza, lub
3) inna szczególna cecha rozpoznawcza.

Niezależnie od powyższego ustawodawca przewidział, że w przypadku krajowych schematów podatkowych obowiązek informacyjny nie powstanie, jeśli nie jest spełnione kryterium kwalifikowanego korzystającego, a więc gdy przychody lub koszty lub wartość aktywów podmiotu stosującego uzgodnienie nie przekraczają równowartości w złotych 10,0 mln euro lub wartość przedmiotu uzgodnienia nie przekracza 2,5 mln euro, lub jeżeli podmiot stosujący uzgodnienie nie jest powiązany z takim podmiotem.
Przy schemacie podatkowym transgranicznym, obok kryterium transgranicznego, są to:
1) kryterium głównej korzyści i ogólna cecha rozpoznawcza (z zakresu zawężonego względem tego właściwego dla schematu krajowego) lub
2) szczególna cecha rozpoznawcza.

Gwoli przykładu, gdy biorąc pod uwagę istniejące okoliczności i fakty, należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i nakierowany na inne cele niż osiągnięcie korzyści podatkowej, rozumianej np. jako obniżenie zobowiązania podatkowego, mógłby wybrać inny sposób postępowania, gdzie ta korzyść nie byłaby oczekiwana, a także gdy korzyść podatkowa jest główną lub jedną z głównych korzyści, którą tenże spodziewa się osiągnąć7, i jednocześnie dochodzi do zmiany kwalifikacji dochodów (przychodów) do innego źródła lub zmiany zasad opodatkowania, których skutkiem jest faktycznie niższe opodatkowanie8, wówczas mamy do czynienia ze schematem podatkowym. Obowiązek informacyjny powstanie, jeśli powyższy podmiot jest kwalifikowanym korzystającym.
Obowiązek informacyjny dotyczy podatków bezpośrednich, podatków pośrednich i podatków lokalnych, np. podatku od nieruchomości. Nie są nim objęte cła.

IV. Podmioty zobowiązane
Obowiązek może dotyczyć osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej:
1) promotora – w szczególności doradcy podatkowego, adwokata, radcy prawnego, pracownika banku lub innej instytucji finansowej, doradzających klientom w zakresie opracowania, udostępnienia lub wdrożenia uzgodnienia;
2) korzystającego – któremu udostępniane jest lub u którego wdrażane jest uzgodnienie, lub który jest przygotowany do wdrożenia uzgodnienia, lub dokonał czynności służących wdrożeniu takiego uzgodnienia;
3) wspomagającego – w szczególności biegłego rewidenta, notariusza, osoby świadczącej usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych, księgowego lub dyrektora finansowego, banku lub innej instytucji finansowej, a także ich pracownika, a więc profesjonalisty, który przy uwzględnieniu zawodowego charakteru działalności podjął się udzielić, bezpośrednio lub za pośrednictwem innych osób, wsparcia dotyczącego wdrożenia uzgodnienia.
W zależności od roli danego podmiotu w procesie uzgodnienia inne będą jego obowiązki. Podkreśla się rolę promotora jako zawierającą element twórczy, a działanie wspomagającego – charakter odtwórczy.

V. Termin i sposób składania informacji
Informacja o schemacie podatkowym powinna zostać przekazana Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (dalej „Szef KAS”) zasadniczo w terminie 30 dni od dnia następnego po udostępnieniu schematu podatkowego, od następnego dnia po przygotowaniu do wdrożenia schematu podatkowego lub od dnia dokonania pierwszej czynności związanej z wdrażaniem schematu podatkowego – w zależności od tego, które z tych zdarzeń nastąpi wcześniej. Taka czynność związana z wdrażaniem schematu podatkowego może mieć postać zarówno czynności prawnych, jak i czynności faktycznych.

Podkreślić należy, że część podmiotów zobowiązanych, jak np. adwokat czy radca prawny, może być z tytułu współpracy z korzystającym w zakresie schematu podatkowego objęta obowiązkiem zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej. Jeśli korzystający nie zwolni promotora z tego obowiązku, wówczas schemat raportowania wygląda inaczej, gdyż obowiązki podmiotów zobowiązanych zostają zmodyfikowane.
Celem nadrzędnym jest to, aby którykolwiek z podmiotów uczestniczących zaraportował schemat podatkowy, schematowi został nadany numer schematu podatkowego (NSP), a zaraportowanie przez pierwszy podmiot zwalnia pozostałe z obowiązku.

Informacja o schemacie podatkowym zawiera m.in. dane identyfikujące przekazującego oraz korzystającego, któremu udostępniony został schemat podatkowy, podstawę prawną ze wskazaniem cechy rozpoznawczej oraz roli przekazującego informację, a także opis uzgodnienia.

W terminie 30 dni po zakończeniu kwartału promotor lub wspomagający przekazuje Szefowi KAS informację zawierającą dane identyfikujące korzystającego, któremu w trakcie tego kwartału udostępnił schemat podatkowy standaryzowany, i wskazuje NSP (MDR-4). W przypadku, w którym naruszałoby to obowiązek zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej, obowiązek nie obejmuje danych korzystającego.
Korzystający, który dokonywał w danym okresie rozliczeniowym jakichkolwiek czynności będących elementem schematu podatkowego lub uzyskiwał wynikającą z niego korzyść podatkową, w terminie złożenia deklaracji podatkowej dotyczącej tego okresu rozliczeniowego przekazuje do Szefa KAS informację MDR-3, zawierającą NSP oraz wysokość uzyskanej korzyści podatkowej.
Informacje i zawiadomienia są przesyłane do Szefa KAS za pomocą środków komunikacji elektronicznej w postaci elektronicznej przez formularz dostępny na stronie https://mdr.mf.gov.pl/#/.

VI. Dodatkowe obowiązki
Ordynacja podatkowa nakłada ponadto na osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, będące promotorami, zatrudniające promotorów lub faktycznie wypłacające im wynagrodzenie, obowiązek wprowadzenia wewnętrznej procedury. Dotyczy to podmiotów, których przychody lub koszty w poprzednim roku obrotowym przekroczyły równowartość 8 mln zł. Procedura wewnętrzna ma przede wszystkim przeciwdziałać niewywiązywaniu się z obowiązku przekazywania informacji o schematach podatkowych. Ma ona określać zakres odpowiedzialności osób zaangażowanych w wykonywanie poszczególnych czynności dotyczących schematów podatkowych oraz za realizację obowiązków informacyjnych.

VII. Raportowanie retrospektywne
Zgodnie z przepisami przejściowymi obowiązek raportowania dotyczy schematów, co do których pierwszej czynności związanej z ich wdrażaniem dokonano przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, a więc od dnia 25 czerwca 2018 r. dla schematów transgranicznych oraz od dnia 1 listopada 2018 r. dla pozostałych. Terminy na zaraportowanie powyższych schematów to 30 czerwca 2019 r. dla promotora i 30 września 2019 r. dla korzystającego.

VIII. Sankcje – dwa rodzaje
1. Sankcje karne
Jednocześnie znowelizowany Kodeks karny skarbowy9 za niewykonanie obowiązków informacyjnych dotyczących schematu podatkowego przewiduje karę grzywny do 720 stawek dziennych, co w 2019 r. wynosi 21,6 mln zł, a za posługiwanie się unieważnionym NSP – karę grzywny do 240 stawek dziennych (7,2 mln zł).

2. Sankcje administracyjne
Niedopełnienie obowiązku wprowadzenia wewnętrznej procedury jest zagrożone karą do 10,0 mln zł. Karę pieniężną nakłada Szef KAS w drodze decyzji.

IX. Objaśnienia
W dniu 31 stycznia 2019 r. Minister Finansów podał do publicznej wiadomości objaśnienia podatkowe Informacje o schematach podatkowych (MDR). Objaśnienia to wydane z urzędu na podstawie art. 14a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ogólne wyjaśnienia przepisów prawa podatkowego dotyczące stosowania tych przepisów. Podkreślić należy, że zastosowanie się przez podatnika w danym okresie rozliczeniowym do objaśnień podatkowych powoduje objęcie go ochroną taką, jak przewidziana w przypadku zastosowania się do interpretacji indywidualnej, a więc przede wszystkim nie może to podatnikowi szkodzić.
Objaśnienia przybliżają pojęcia dotyczące obowiązku raportowania schematów podatkowych, a także przedstawiają potencjalne problemy praktyczne, z którymi mogą się mierzyć podmioty zobowiązane.

X. Czy to już prawo precedensowe?
To pytanie pada w doktrynie od jakiegoś czasu. Prawo podatkowe jest bardzo kazuistyczne i stąd pojawiają się problemy z ujęciem w ramy przepisów sytuacji występujących w praktyce. Objaśnienia bezpośrednio wskazują katalog zdarzeń, które co do zasady nie są objęte obowiązkiem informacyjnym. Wymienione zostały produkty emerytalne, takie jak Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK), Pracownicze Programy Emerytalne (PPE), indywidualne konta emerytalne (IKE) czy indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), fakt skorzystania z ulg i preferencji podatkowych (ulga badawczo-rozwojowa, IP Box, ulga na dzieci, wspólne rozliczenie z małżonkiem). Podkreślono jednakże, że obowiązek raportowania wystąpi, jeśli spełnione zostaną przesłanki uznania danego uzgodnienia za schemat podatkowy, a więc nie ogranicza to analizy rozwiązań przyjmowanych przez podatników.

XI. Intertemporalna kontratypizacja
Jak wskazano wyżej, termin na złożenie informacji do Szefa KAS wynosi co do zasady 30 dni, licząc od dnia dokonania pierwszej czynności związanej z wdrażaniem schematu podatkowego. Oznacza to, że jeśli takie zdarzenie miało miejsce dnia 1 stycznia 2019 r., to powinno ono zostać zaraportowane nie później niż dnia 31 stycznia 2019 r.
Minister Finansów, wziąwszy pod uwagę fakt, iż instytucja raportowania schematów podatkowych jest nowością w polskim porządku prawnym, a także zapewne to, że Polska dokonała transpozycji dyrektywy 2018/822 o rok wcześniej niż ostateczny termin w niej przewidziany, jak również wprowadziła obowiązek składania informacji jednocześnie z transpozycją, przez co wyprzedziła inne państwa Unii Europejskiej, oświadczył, że dokonuje niejako prolongaty terminu na wykonanie obowiązków informacyjnych, a więc dosłownie, że ewentualne opóźnienia nie będą rodziły negatywnych konsekwencji dla podmiotów zobowiązanych, pod warunkiem prawidłowego wykonania tych obowiązków do dnia 28 lutego 2019 r. Dodatkowo Minister Finansów wskazał, że w przypadku prawidłowego wykonania opóźnionych obowiązków informacyjnych w okresie od dnia 1 marca 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. opóźnienia będą traktowane jako przypadki mniejszej wagi.

Jak można wywieść z powyższego, Minister Finansów oświadcza, że Szef KAS nie będzie ujawniał stwierdzonych przestępstw lub wykroczeń skarbowych, co więcej, Minister Finansów w drodze administracyjnej wpływa na kompetencje prokuratora i sądów karnych, gdyż Kodeks karny skarbowy w każdym przypadku naruszenia obowiązku dotyczącego przekazywania informacji związanych ze schematami podatkowymi jako znamiona przestępstwa wskazuje nieprzekazanie informacji albo przekazanie informacji po terminie.
Niewątpliwie jest to próba wyjścia naprzeciw podatnikom, którzy zapewne potrzebują więcej czasu na wdrożenie procedur wewnętrznych oraz sprostanie nowym obowiązkom informacyjnym. Wydaje się to jednak zbyt mało sformalizowane.


Przypisy:

1    Tekst jednolity Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej „Ordynacja podatkowa”.
2    Ustawa z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 2193.
3    Dyrektywa Rady (UE) 2018/822 z dnia 25 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania w odniesieniu do podlegających zgłoszeniu uzgodnień transgranicznych, Dz. Urz. UE L 139 z 5.6.2018, s. 1, dalej „dyrektywa 2018/822”.
4    Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 2860,  http://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/0/9060A2C883ED1DE4C12583130069CECC/%24File/2860-uzas.docx, s. 95, dostęp: 18 lutego 2019 r.
5    Czynność lub zespół powiązanych ze sobą czynności, w tym czynność planowana lub zespół czynności planowanych, których co najmniej jedna strona jest podatnikiem, lub które mają lub mogą mieć wpływ na powstanie lub niepowstanie obowiązku podatkowego.
6    Objaśnienia podatkowe Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2019 r. Informacje o schematach podatkowych (MDR),  https://www.mf.gov.pl/c/document_library/get_file?uuid=864af355-652d-402d-93c6-ee9b905109c0&groupId=764034, s. 6, dostęp: 18 lutego 2019 r.
7    Kryterium głównej korzyści, art. 86a § 2 Ordynacji podatkowej.
8    Ogólna cecha rozpoznawcza, art. 86a § 1 pkt 6 lit. f Ordynacji podatkowej.
9    Ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy, tekst jednolity Dz.U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm., dalej „Kodeks karny skarbowy”.











 

Luka w koncepcji obowiązkowej podzielonej płatności


prof. dr hab. Witold Modzelewski

Profesor Uniwersytetu Warszawskiego, Prezes Instytutu Studiów Podatkowych



Po opublikowaniu projektu decyzji Komisji Europejskiej w sprawie zgody na wprowadzenie w naszym kraju obowiązkowej podzielonej płatności w podatku od towarów i usług trzeba odpowiedzieć na pytanie: po co nam ten „wynalazek”? Odpowiedź jest prosta:
1) trzeba radykalnie zmniejszyć kwoty zwrotów tego podatku oraz liczbę deklaracji z jego zwrotem przez likwidację tzw. krajowego obciążenia;
2) trzeba wyeliminować najbardziej ordynarne oszustwa polegające na fikcyjnym lub nawet rzeczywistym zakupie towarów i usług od podmiotu, który nigdy nie miał zamiaru zapłacić należnego z tego tytułu podatku, w celu wyłudzenia zwrotu VAT-u z urzędu skarbowego przez „nabywcę”.

Cel pierwszy jest polską specyfiką. W latach 2011-2017 władza realizowała pomysły lobbystów (sama była lobbystą?), dla których wymyślono w UE „patent”, jak legalnie nie płacić VAT-u („oszczędności podatkowe”). Aby osiągnąć ten cel, upowszechniono (również na szczeblu wspólnotowym) dwie następujące bajeczki:
1) po pierwsze, że istnieją (jakoby) jakieś „towary wrażliwe”, które są szczególnie podatne na oszustwa w tym podatku;
2) po drugie, że brak opodatkowania i zwrot podatku (tzw. odwrotne obciążenie) sprzyjają uszczelnieniu VAT-u (bzdury).

Rządzący wtedy urzędnicy powtarzali wówczas (i powtarzają do dziś) te nonsensy i następnie obejmowali tym przywilejem kolejne branże. Nie bardzo nawet przejmowali się wiarygodnością tego, co pletli, bo w 2013 r. wprowadzili „odwrotne obciążenie” dla obrotu miedzią, mimo że nikt nigdy nie stwierdził, że ów towar w Polsce (produkowany przez jeden podmiot) jest „podatny” na oszustwa podatkowe. Tym samym straciliśmy drugiego podatnika naszej ojczyzny, który przestał płacić VAT. Ale czy dla liberałów to ma jakieś znaczenie? Im gorzej (dla budżetu), tym lepiej (dla oszustów). Odrębnym problemem jest odpowiedź na pytanie, czy owi funkcjonariusze publiczni robili te głupstwa świadomie, czy też w wyniku braku jakiejkolwiek wiedzy na temat tego podatku. Teraz przed komisją śledczą wolą udawać dyletantów, którzy w dodatku nic nie pamiętają. Może część z nich nie udaje i naprawdę nic nie wie o podatku od towarów i usług, a nawet nie czytała przepisów, które (jakoby) powstały w tym czasie w resorcie. Przykładowo były minister (wieloletni) Jan Rostowski niedawno stwierdził (jak zawsze bardzo apodyktycznie), że samorządy miały udział w dochodach z VAT-u. Wiadomo, że to nieprawda. Przy takim poziomie wiedzy można – jak widać – być (liberalnym) ministrem finansów. Chyba nie wiedziała tego również jego „doradczyni społeczna” z zagranicznego biznesu podatkowego, bo przecież by mu o tym powiedziała (po to są doradcy dla niekompetentnych urzędników). Ową panią przedstawił ów minister jako „ikonę doradztwa”. Ciekawe w jakiej dziedzinie, bo przecież nie w podatkach – ale to tak przy okazji.

W czasie kampanii wyborczej postulowano likwidację przywileju „odwrotnego obciążenia” i efektywne opodatkowanie tych branż. Lobbyści okazali się jednak bardzo skuteczni, bo nie dość, że obronili ten przywilej, to również załatwili sobie jego rozszerzenie. Aby zachować twarz i potwierdzić, że towary objęte „odwrotnym obciążeniem” (jakoby) z istoty są podatne na oszustwa, zaproponowano, aby zamiast tego „wynalazku” wprowadzić obowiązek podzielonej płatności, ale na to trzeba zgody Komisji Europejskiej. Miało to chyba odwlec na święte nigdy likwidację „odwrotnego obciążenia”, a wniosek w tej sprawie złożono dopiero w 2018 r. Liczono, że Komisja się na to nie zgodzi. A tu niespodzianka: zgodziła się i trzeba (chcąc nie chcąc) to robić, co oznacza likwidację „odwrotnego obciążenia”.

Druga przesłanka ma charakter obiektywny – obowiązkowa podzielona płatność może pogodzić interesy uczciwych podatników i budżetu państwa. Kupując towar objęty tym rozwiązaniem, podatnik chroni swoje odliczenie (niezbędny warunek prawny), a zapłacone z tego tytułu pieniądze dla dostawcy (nawet fikcyjnego) są na jego zablokowanym rachunku, czyli dostępne dla urzędu skarbowego. W związku z tym nie trzeba będzie ich szukać u nabywcy – tak jak teraz się to robi. Żeby jednak podatnicy (nabywcy) chcieli tak postępować, trzeba wprowadzić trzy warunki:
1) brak faktycznego zastosowania przez nabywcę podzielonej płatności – mimo obowiązku – powodować musi utratę prawa do odliczenia;
2) podatnik musi zachować to prawo po zastosowaniu tego mechanizmu także wtedy, gdy odliczył z fałszywej faktury w wyniku rażącego niedbalstwa, a nawet winy umyślnej w zamiarze ewentualnym;
3) podatnicy stosujący obowiązkową podzieloną płatność muszą korzystać z przywileju niekaralności w przypadkach, o których mowa w pkt 2.

Aby wprowadzić powyższe rozwiązania, trzeba jednak uzyskać wyraźną zgodę Komisji na odstępstwo w postaci uzależnienia prawa do odliczenia od zastosowania podzielonej płatności. Problem w tym, że takiej zgody w projekcie decyzji nie ma, a jej dorozumiany charakter jest bardzo wątpliwy. Dlatego przy implementacji tego pomysłu będziemy mieć problem, bo podatnicy nie będą zainteresowani tym rozwiązaniem i nie wiadomo, jak ich zmusić do przestrzegania obowiązkowej podzielonej płatności.